PLEGMA

Yapı, peyzaj ve kamusal alanın kentsel örgüsü

​

Kuşadası Belediye Hizmet Binası, belediyeyi kent yaşamından ayrışan tekil bir kurumsal yapı olarak ele almak yerine, yapı, kentsel peyzaj ve kamusal alanın birbirine dokunduğu yeni bir kent parçası olarak kurgular. PLEGMA, bu üç katmanın taş şeritler aracılığıyla birbirine eklemlendiği, farklı ölçeklerde mekânlar, karşılaşmalar ve kullanım olasılıkları üreten planimetrik sistemin adıdır. Yarışma alanının çevre yolunun doğusunda yer alması, projenin kamusal karakterini belirleyen önemli bir başlangıç noktasıdır. Kuşadası'nda kıyı ve mevcut merkez çevresinde yoğunlaşan sosyal ve kültürel yaşamın doğuya doğru genişletilmesi; belediye yapısının hizmet vermenin ötesinde gündelik hayatı destekleyen yeni bir kamusal odak oluşturması hedeflenmiştir. Geniş ihtiyaç programı bu nedenle arazi üzerinde kapalı bir yapı nesnesine dönüşmek yerine, açık alanları tanımlayan ve kentsel hayatı kendi içine alan yatay bir mimari olarak ele alınmıştır. Taş şeritler yapının temel mekânsal omurgalarını oluşturur. Zemin katta parçalanarak sokaklar, avlular, geçitler ve gölgeli eşikler arasında sosyal ve kültürel programları, ticari birimleri, ortak çalışma alanlarını ve belediyenin vatandaşla doğrudan ilişkili işlevlerini örgütler. Kamusal zemin yapının çevresinde kalmaz; yapının içinden geçer. Yapı, peyzaj ve açık alan arasındaki sınırların süreklilik içinde değiştiği bu düzen, farklı kullanıcıların gün boyunca karşılaşabileceği zengin bir kentsel zemin üretir.  Bu parçalı karakter düşeyde bilinçli biçimde farklılaşır. Birinci katta şeritlerin ritmi planda ve cephede okunmaya devam ederken belediye programları güçlü bir yatay bütünlük içinde birleşir; yapı bu kotta kamusal bir kurum olarak daha belirgin bir kimlik kazanır. İkinci katta ise yeniden parçalanarak teraslar ve kat bahçeleri arasında daha küçük ölçekli bir siluete dönüşür. Böylece zemin kattaki kamusal çoğulluk, birinci kattaki kurumsal bütünlük ve üst kattaki yeniden parçalanma, büyük programın insan ölçeğinde algılanmasını sağlayan düşey bir kurgu oluşturur. Planın yatay örgüsü, farklı kotlar arasında kurulan mekânsal ilişkilerle zenginleşir. Avlu ve kapalı atriyumlar, galeriler, kütüphanenin kademelenen mekânları, çok amaçlı salonun üst kotla kurduğu hacimsel ilişki, teraslar ve kat bahçeleri, sosyal yaşamın yapının farklı seviyelerine yayılmasını sağlar. Birinci katta dolaşan kullanıcı kimi zaman atriyuma, kimi zaman avluya, kimi zaman çok amaçlı salonun yüksek hacmine açılır; kütüphane ise avludan başlayarak farklı kotlarda devam eden yapısıyla bu düşey sürekliliğin bir başka parçasını oluşturur. Böylece dolaşım yalnızca programları birbirine bağlayan işlevsel bir hat olmaktan çıkar; farklı hacim, ışık, peyzaj ve kullanım biçimleriyle karşılaşmalar üreten mekânsal bir deneyime dönüşür. Mevcut ağaçların yoğunlaştığı bölgede tek katlı ve bodrumsuz olarak devam eden yapının çatısı da kentsel zeminin sürekliliğine katılır. Bu üst düzlemden hem belediyeye hem kütüphaneye erişim sağlanırken peyzaj, zemin kotundan başlayarak yapının farklı seviyelerine taşınır. Yeşil çatılar, gölgeli geçişler, kontrollü gün ışığı ve fotovoltaik yüzeyler bu mekânsal sistemin çevresel performansını tamamlar. PLEGMA, belediye yapısını küçük bir kent gibi ele alır: yapı, peyzaj ve kamusal alan birbirinin sınırında sonlanmaz; şeritler, boşluklar ve farklı kotlar boyunca birbirine dokunarak Kuşadası için yeni bir kentsel örgü oluşturur.

​